Pantheon prijs

Het idee voor de uitreiking van de Pantheonprijs groeide in de schoot van de FVG in Antwerpen, een pluralistische academische instelling waar de vergelijkende studie van levensbeschouwingen wordt aangeboden. De FVG hecht aan haar actief pluralistisch karakter een bijzondere waarde. Al 30 jaar werken docenten uit verschillende levensbeschouwingen samen in een geest van respect en wederzijdse betrokkenheid. De FVG is er van overtuigd dat die houding van actief pluralisme en doorgedreven interreligieuze dialoog in een diverse samenleving uitermate waardevol is.

Actief pluralisme is de ontmoeting van mensen met een verschillende levensbeschouwing vanuit het besef dat de kennis en het actief ondersteunen van elkaars levensbeschouwing in een geest van wederzijds respect, zal leiden tot een harmonieuzere samenleving. Volgens de Franse natuurwetenschapper Albert Jacquard zijn mensen meer dan enkel gemeenschapswezens. Ze zijn ook het product van alle menselijke ontmoetingen die vanaf het begin van de mensheid tot voor hun geboorte hebben plaats gevonden; ze ontwikkelen zichzelf levenslang door met anderen in contact te treden én ze zijn verantwoordelijk voor de staat van de wereld en de samenleving die ze aan de volgende generaties achter laten. (zie: Abicht, L., De Verlichting vandaag, Houtekiet Antwerpen, 2007, 181-182) De ontmoeting met de Ander is een wezenskenmerk van wat ons Mens maakt. Die ontmoeting is nochtans niet altijd eenvoudig. Culturele en levensbeschouwelijke verschillen zorgen dikwijls voor onbegrip, onzekerheid en spanningen tussen mensen. In een samenleving die gekenmerkt wordt door globalisering, belangrijke migratiestromen en wereldwijde informatietechnologie wordt het steeds belangrijker om elkaar te leren kennen. Niet alleen globaal, maar ook lokaal is de diversiteit de afgelopen decennia toegenomen. In de grote Europese steden zijn honderden verschillende levensbeschouwingen actief. Dat feitelijke pluralisme kan leiden tot confrontatie of zelfs conflicten.

De initiatiefnemers van de Pantheonprijs zijn er van overtuigd dat enkel het actief leren kennen van elkaars levensbeschouwelijke gebruiken en inzichten garanties kan inhouden voor een pluralistische, democratische samenleving. Dat gaat verder dan de houding die tot vandaag werd aangenomen, namelijk een van tolerantie of het zogenaamde passieve pluralisme. Dat leidt immers tot segregatie en verzuiling, waarbij verschillende levensbeschouwelijke groepen naast elkaar leven, elkaar weliswaar "verdragen", maar zelden begrip kunnen opbrengen voor elkaars standpunten. Tolerantie of passief pluralisme is weliswaar een positieve houding, maar stoot op grenzen wanneer de diversiteit groot en complex wordt, zoals vandaag het geval is. Ze zorgt ook voor moeilijkheden bij het zoeken naar een gemeenschappelijk burgerlijk project. In een diverse samenleving is het immers nodig dat alle leden van die samenleving akkoord gaan over een reeks afspraken die het mogelijk maken om in de grootste vrijheid met elkaar samen te leven. Dat gedeelde burgerschap kan er maar komen als alle leden en culturele of levensbeschouwelijke groepen in de samenleving zich gewaardeerd voelen en zich kunnen ontplooien in wederzijds respect voor elkaar. Actief pluralisme is een van de belangrijke instrumenten om daartoe te komen.

De prijs wordt uitgereikt door het Pantheoncomité van de FVG, een feitelijke vereniging waarin zowel docenten van de faculteit, als experts uit andere instellingen zetelen. Minister van staat Steve Stevaert, auteur van het succesvolle boek 'Ander Geloof', heeft aanvaard het voorzitterschap van het Pantheoncomité op zich te nemen. In het comité zetelen verder Chris Vonck, Frank Stappaerts, Lydia Bonte, Jan van Reeth, Jan de Zutter, Rik Pinxten, Shanglie Zhou en Ludo Abicht.
Aan de Pantheonprijs is geen geldbedrag verbonden. De laureaten ontvangen een kunstobject van de hand van de Antwerpse architect en voormalig Vlaams bouwmeester bob van Reeth, uitgevoerd door de Antwerpse smid Leonie Zeegers. Het object refereert aan de pelgrimskapel die hij ontwierp voor de Sint-Sixtusabdij van Westvleteren. Het gaat om een eenvoudige, archetypische vorm van een gebedshuis/meditatieve stilteplek. Voor de totstandkoming van het kunstobject kan het comité rekenen op de financiële steun van Johan Michielsens, algemeen directeur van het kranenbedrijf Michielsens.